پردازش‌های نوری در سبک امپرسیونیسم باعث می‌شود که یک اثر معماری در پناه این پردازش‌ها به اعتلا برسد.

معرفی و بررسی سبک امپرسیونیسم در معماری/معماری امپرسیونیم و یا معماری نور؟

 سبک امپرسیونیسم | تاریخچه تولد امپرسیونیسم

واژه امپرسیونیسم برگرفته از تابلویی است که "کلود مونه" هنرمندی که در سده 19 میلادی متولد شد؛ آفریده است. این تابلو "تاثیر طلوع آفتاب"نام دارد که هنرمندان و منتقدان پس از آن شیوه خلق چنین آثار را امپرسیونیست و یا تاثیرگرایانه نامیدند.

تابلو تاثیر طلوع آفتاب

"تاثیر طلوع آفتاب"

 "کلود مونه"

یکی از سبک‌های هنری که در ربع‌قرن پایانی قرن نوزدهم میلادی ظهور پیدا کرد؛ سبک امپرسیونیسم بود. این سبک عکس‌العملی به جا در مقابل تفکرات ماشینیزم و فلسفه‌هایی که جایگزین سبک رئالیسم شدند. امپرسیونیسم همانند منشوری در برابر طبیعت و در جهت ایستایی حرکت می‌کند. نقاشی در فضای آزاد اولین بار توسط پیروان این سبک بسیار مورد استقبال قرار گرفت. شاید همین نقاشی در فضای آزاد بود که آنها را با مفهوم نور و اثر آن در بازنمایی حقیقی رنگها آشنا کرد. ادواردمانه (1883-1832) از پیشگامان سبک امپرسیونیسم بود که خود در گذشته علاقه وافری به ناتورالیسم و یا طبیعت‌گرایی داشته است.

سبک هنری امپرسیونیسم مهمترین سبک بعد از بعد از سبک‌هایی چون گوتیک و رومانتیک هستند. هنر امپرسیونیسم، هنر لحظات گذراست؛ این هنر میکوشد که یک حالت گذار در زندگی ما ایجاد کند؛ حالتی که ما احساس کنیم که از دوره‌ایی به دوره دیگر در حال ورود هستیم. امپرسیونیست حس آشنایی زدایی را کنار میگذارد و همواره در حال خلق بدیعیاتی چون استفاده از رنگ‌هایی است که تاقبل از آن کمتر مورد استقبال بودند.

 

شاخصه‌های هنری سبک امپرسیونیسم

 

  1. نقاشی کردن در فضای آزاد

  2. حذف رنگ‌های تیره و سیاه ازتخته رنگ

  3. توجه به تاثیرات نور در رنگ‌ها در ساعات مختلف روز.

  4. کنارهم قرار دادن رنگ‌های متضاد (مکمل)، به منظور نشان دادن درخشندگی واقعی رنگ‌ها.

  5. عدم ترکیب رنگ‌ها با یکدیگر و استفاده از رنگ‌های خالص و مجرد.

 نقاشان امپرسیونیسم با به کاربردن رنگ‌های طبیعت همراه با ذوق و علاقه بسیار، سایه‌ها، انعکاس رنگهای اطراف، و رنگهای روشنایی و سایه‌های آنها، به مطالعه عملی نور، تاریکی و سایه و نور متوسط و مطلق می‌پرداختند.

 نقاشان مکتب امپرسیونیسم تلاش داشتند که درپناه نور به اعتلای رنگ بپردازند. سبک امپرسیونیسم در میان بنیانگذارنش چندان دوام نیاورد و پس از پراکنده شدن این سبک است که شاهد تولد سایر سبک‌ها از بطن آن همانند، کوبیسم، اورفیزم، فوتوریسم، دادایسم، کلاژ، سوررئایسم، آپ آرت و آبستره هستیم. در تمامی این سبکها نور و رنگ با یکدیگر به طرز منحصر به فردی عجین شده‌اند.

 سبک هنری امپرسیونیسم

Springtime 1872, Walters Art Museum

(claude Monet)

سبک هنری امپرسیونیسم

Entrée du village de Voisins, 1872. Musée D'Orsay, Paris.

Camille Pissarro

معماری امپرسیونیسم و یا معماری نور؟

 معماری و نور  همانند جسم و روح انسان به یکدیگر وابسته‌اند؛ همانطور که انسان بدون روح زنده نیست معماری نیز بدون نور معنایی ندارد. چگونگی استفاده از نور در معماری آنهم نور طبیعی مساله‌ایی که به شکل هوشمندانه‌ و در عین‌حال زیبا و اثر بخش در معماری ایرانی-اسلامی دیده می‌شود. معماران مساجد ایرانی به خصوص مسجد نصیر الملک شیراز، مسجد شیخ لطف الله اصفهان و مسجد جامعه عباسی و سایر مساجد به شکل ظریف و  هنرمندانه‌ایی از نور در کالبد بنا استفاده کرده‌اند.

 مسجد نصیرالملک شیراز

مسجد نصیرالملک شیراز

نور در معماری سنتی ایرانی موجب تمرکز و در معماری مدرن موجب تفرق می‌شود. از نور در معماری ایرانی برای هدایت انسان از یک محیط به محیط دیگر استفاده شده است. به همین دلیل شدت و میزان نور در فضاهای مختلف کمک و زیاد شده است.

 مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان

مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان

برای مثال در پلان معماری سنتی ایرانی زمانی که وارد یک فضای مسکونی می‌شوید؛ فضایی نیمه تاریک شما را به سمت حیاط که همان لکه نورانی است؛ جهت می‌دهد. این مثال یکی از کاربردی‌ترین مثال‌ها برای نحوه استفاده از نور جهت روح بخشی به معماری سنتی ایران است.

حال از طرف دیگر، نحوه استفاده از نور در معماری مدرن را می‌توان در  سبک امپرسیونیسم  پی‌جوی کرد. به بیانی دیگر می‌توان گفت که امپرسیونیسم در معماری سبکی جداگانه تلقی نمی‌شود؛ بلکه بخشی از هنر معماری به نام معماری نور را در برمی‌گیرد.

کارکرد  نورپردازی امپرسیونیستی در

معماری معاصر : 

  • شخصیت پردازی یک بنا با نور

  • درخشنده کردن حجم‌ها

  • القای درخشندگی نورها همچون تشعشات خورشید

  • ایجاد سایه‌ روشن

 

موزه هنرهای امپرسیونیستی روسیه

موزه هنرهای امپرسیونیستی روسیه

نورپردازی فروشگاه دیور

نورپردازی سبک امپرسیونیستی فروشگاه دیور

نورپردازی شهری

تاثیر نور پردازی بر طراحی شهری

تاثیر نور پردازی امپرسیونیستی و هویت بخشی به طراحی شهری 

نمونه موردی لاس و گاس

در نورپردازی سبک امپرسیونیستی میتوان به یک بنای معماری هویت و کارکرد مشخصی را ببخشیم. برای مثال نورپردازی و و تلفیق آن با رنگ‌هایی با کنتراست بالا دقیقا به فضای شهری لاس وگاس آمریکا هویتی که بیانگر حس هیجان و تحرک است را می‌بخشد.

ادامه دارد...